Tanzania inaendelea kuwa na wafanyabiashara matajiri na wenye ushawishi mkubwa barani Afrika, na Mohammed “Mo” Dewji na Said Salim Bakhresa wanaongoza katika orodha za utajiri nchini. Wote wawili wamejenga empires kubwa za viwanda na biashara zinazochangia uchumi wa nchi na kutoa ajira kwa maelfu ya watu.
Hii ni makala ya kina kulingana na makadirio rasmi na vyanzo vya hivi karibuni (Forbes na ripoti za 2025-2026).
1. Mohammed “Mo” Dewji – Mtajiri Zaidi Tanzania na Afrika Mashariki
Mohammed Dewji (amezaliwa Mei 8, 1975) ni CEO wa MeTL Group (Mohammed Enterprises Tanzania Limited), kampuni iliyoanzishwa na baba yake miaka ya 1970. Amegeuza kampuni hiyo kuwa conglomerate kubwa yenye shughuli katika viwanda vingi, na amekuwa billionaire pekee wa Tanzania na Afrika Mashariki.
Makadirio ya Utajiri Mwaka 2026
- Forbes Real-Time Billionaires (kufikia Machi 2026): $2.1 bilioni (karibu TZS 5.4-5.5 trilioni kwa kiwango cha sasa). Hii inaonyesha kupungua kidogo kutoka $2.2 bilioni mwaka 2025, lakini bado ni thabiti na inamweka katika nafasi ya #1958 duniani na karibu #12 Afrika.
- Makadirio ya 2025 (Forbes Africa’s Billionaires List): $2.2 bilioni, ambapo alikuwa billionaire pekee wa Afrika Mashariki na mmoja wa vijana zaidi barani (umri 49-50). Utajiri wake uliongezeka kutoka $1.8 bilioni mwaka 2024 kutokana na ukuaji wa MeTL Group.
- Vyanzo vingine (k.m. The Citizen, Billionaires.Africa): Yanathibitisha $2.1-2.2 bilioni, na MeTL inachangia zaidi ya 3% ya Pato la Taifa la Tanzania na mapato ya kila mwaka zaidi ya $2 bilioni.
Vyanzo Vikuu vya Utajiri
- MeTL Group: Diversified conglomerate yenye shughuli katika textile manufacturing, flour milling, beverages (k.m. Mo Cola), edible oils, agriculture, real estate, finance, na logistics. Inafanya kazi katika nchi 11 za Afrika.
- Uwekezaji katika kilimo na viwanda: Ana mpango mkubwa wa kuwa mkulima mkubwa zaidi Afrika na kutoa chakula kwa dunia.
- Philanthropy: Amejiunga na Giving Pledge (kuahidi kutoa nusu ya utajiri wake kwa misaada), na ana mpango wa kutoa elimu na afya.
Dewji anaendelea kuwa mfano wa ujasiriamali wa Kiafrika, akiwa na umaarufu kimataifa na kuwa mtaalamu wa “following the money” (kuwekeza katika mahitaji ya watu).
2. Said Salim Bakhresa – Mjenzi wa Azam Empire
Said Salim Bakhresa (amezaliwa miaka ya 1950s) ni mwanzilishi na Mwenyekiti wa Bakhresa Group (pia inajulikana kama Azam Group). Alianza biashara mdogo mdogo (kuuza viazi na migahawa) na akaijenga kuwa moja ya conglomerates kubwa zaidi Tanzania, inayojulikana kwa brand ya Azam (unga, vinywaji, ice cream, na zaidi).
Makadirio ya Utajiri Mwaka 2026
Forbes (orodha ya mwisho rasmi 2015): $600 milioni (karibu TZS 1.5-1.6 trilioni). Hakuna orodha mpya rasmi ya Forbes kwa Bakhresa kama billionaire, hivyo anabaki katika kiwango cha multi-millionaire au karibu billionaire.
Makadirio ya vyanzo vingine (Billionaires.Africa, Tuko.co.ke, na ripoti za 2025): $400-700 milioni, na baadhi ya madai ya mitandao (k.m. TikTok na Instagram) yanampa $1 bilioni+ au hata $2.5 bilioni, ingawa hii inaweza kuwa exaggeration au hype. Bakhresa Group ina mapato ya kila mwaka zaidi ya $800 milioni (baadhi ya ripoti $1 bilioni+), hivyo utajiri wake unaweza kuwa karibu $1 bilioni katika makadirio ya kisasa.
Utajiri wake unakadiriwa kuwa wa chini kuliko Dewji, lakini empire yake ina ushawishi mkubwa katika maisha ya kila siku (unga wa Azam, vinywaji, na ice cream zinapatikana kila mahali).
Vyanzo Vikuu vya Utajiri
Bakhresa Group: Inahusika na agribusiness (milling, sugar plant), beverages (Azam Cola, juices kama Tamtam), logistics, media, oil trading, recycling, packaging, na hospitality. Inatoa ajira zaidi ya 8,000 moja kwa moja na inachukua mazao kutoka wakulima zaidi ya 100,000.
Uwekezaji mkubwa wa hivi karibuni: $500 milioni kwa upanuzi wa kiwanda cha vinywaji (kuongeza uzalishaji mara mbili hadi 2026), $300 milioni kwa sugar plant, na upgrades za juice production.
Anajulikana kwa “quiet billionaire” – anapendelea kutoa misaada na kuwekeza kimya kimya, na anasema “pesa si kipimo cha mafanikio” bali ni ubora, uthabiti, na jamii.
Ulinganisho na Mazingatio Muhimu Mwaka 2026
Mo Dewji ana utajiri rasmi mkubwa zaidi ($2.1 bilioni kutoka Forbes), na yeye pekee ndiye billionaire wa Tanzania na Afrika Mashariki. MeTL inazingatia diversification na ukuaji wa haraka.
Said Salim Bakhresa ana empire inayogusa maisha ya watu wengi zaidi moja kwa moja (chakula na vinywaji), na utajiri wake unakadiriwa $600 milioni hadi $1 bilioni+, ingawa si billionaire rasmi katika orodha za Forbes.
Wote wawili wamejenga biashara kutoka chini, wanawekeza katika kilimo na viwanda, na wanachangia uchumi wa Tanzania (ajira, mapato ya serikali, na maendeleo ya jamii).
Tanzania ina billionaires wachache ikilinganishwa na Nigeria au Afrika Kusini, lakini Dewji na Bakhresa wanaonyesha uwezo wa ujasiriamali wa ndani.
Wafanyabiashara hawa wawili ni mfano kwa vijana wa Tanzania kwamba bidii, uwekezaji smart, na kutoa mchango kwa jamii inaweza kuleta mafanikio makubwa.