UGONJWA WA KISUKARI UNASABABISHWA NA NINI? SABABU, AINA NA DALILI

Utangulizi

Kisukari (diabetes) ni ugonjwa unaotokea pale kiwango cha sukari kwenye damu kinapokuwa juu kuliko kawaida kwa muda mrefu. Hali hii hutokea kwa sababu mwili hautengenezi insulini ya kutosha, hautumii insulini vizuri, au kwa baadhi ya aina za kisukari hutokea kwa sababu mfumo wa kinga hushambulia seli zinazotengeneza insulini.

Insulini ni homoni inayosaidia sukari kutoka kwenye damu kuingia kwenye seli za mwili ili itumike kama nishati.

Kisukari kina aina mbalimbali, na sababu zake hutofautiana.

Kisukari kinasababishwa na nini?

Hakuna sababu moja inayosababisha aina zote za kisukari. Sababu hutegemea aina ya kisukari.

1. Kisukari cha Aina ya Kwanza

Kisukari cha aina ya kwanza hutokea pale mfumo wa kinga ya mwili unaposhambulia kwa bahati mbaya seli za kongosho zinazozalisha insulini.

Matokeo yake, mwili huzalisha insulini kidogo sana au hauzalishi kabisa.

Aina hii haihusiani moja kwa moja na kula sukari nyingi.

2. Kisukari cha Aina ya Pili

Hii ndiyo aina inayopatikana kwa watu wengi wenye kisukari.

Hutokea pale mwili unapokuwa na insulin resistance, maana yake seli za mwili hazitumii insulini vizuri. Baada ya muda, kongosho linaweza kushindwa kutengeneza insulini ya kutosha kukidhi mahitaji ya mwili.

Mambo yanayoweza kuongeza hatari ya kupata aina hii ni pamoja na:

• Kuwa na uzito mkubwa au unene kupita kiasi.
• Kutofanya mazoezi ya kutosha.
• Kuwa na historia ya kisukari kwenye familia.
• Kuongezeka kwa umri.
• Kuwa na prediabetes.
• Kuwa na baadhi ya hali nyingine za kiafya zinazohusishwa na insulin resistance.

Hata hivyo, mtu mwenye uzito wa kawaida pia anaweza kupata kisukari cha aina ya pili.

3. Kisukari cha Ujauzito

Gestational diabetes ni kisukari kinachogunduliwa wakati wa ujauzito.

Mabadiliko ya homoni wakati wa ujauzito yanaweza kufanya mwili usitumie insulini vizuri, na kusababisha kiwango cha sukari kwenye damu kuongezeka.

Wanawake wanaopata kisukari cha ujauzito wanaweza kuwa na uwezekano mkubwa wa kupata kisukari cha aina ya pili baadaye, hivyo ufuatiliaji wa afya ni muhimu.

Je, Kula Sukari Nyingi Husababisha Kisukari?

Hili ni swali linaloulizwa sana.

Kula sukari nyingi si sababu ya moja kwa moja ya kila aina ya kisukari. Hata hivyo, ulaji wa vyakula na vinywaji vyenye sukari nyingi unaweza kuchangia kuongezeka kwa uzito na matatizo ya kimetaboliki, ambayo yanaweza kuongeza hatari ya kisukari cha aina ya pili.

Kwa hiyo, ni vizuri kupunguza:

• Soda na vinywaji vyenye sukari nyingi.
• Juisi zenye sukari iliyoongezwa.
• Pipi na peremende nyingi.
• Keki na biscuits zenye sukari nyingi.
• Vyakula vilivyosindikwa vyenye sukari nyingi.

Dalili za Kisukari

Watu wengine wenye kisukari wanaweza kuwa na dalili chache au wasiwe na dalili mwanzoni.

Dalili zinazoweza kuonekana ni pamoja na:

1. Kukojoa mara kwa mara

Mtu anaweza kwenda haja ndogo mara nyingi kuliko kawaida, hasa kama kiwango cha sukari kwenye damu kimeongezeka sana.

2. Kuwa na kiu sana

Kiu kupita kiasi inaweza kuambatana na kukojoa mara nyingi.

3. Kuongezeka kwa njaa

Baadhi ya watu wenye kisukari wanaweza kuhisi njaa mara kwa mara.

4. Kupungua uzito bila kutarajia

Kupungua uzito bila kufanya mabadiliko yanayoeleweka kunaweza kuwa mojawapo ya dalili.

5. Uchovu

Mtu anaweza kujisikia mchovu au kukosa nguvu mara kwa mara.

6. Kuona ukungu

Sukari nyingi kwenye damu inaweza kuathiri uwezo wa kuona na kusababisha uoni hafifu kwa baadhi ya watu.

7. Vidonda kupona taratibu

Baadhi ya watu wenye kisukari wanaweza kuwa na matatizo ya kupona kwa vidonda.

8. Maambukizi ya mara kwa mara

Kisukari kisichodhibitiwa kinaweza kuongeza uwezekano wa baadhi ya maambukizi.

Ni Nani Yuko Katika Hatari Zaidi ya Kisukari?

Hatari inaweza kuongezeka kwa mtu ambaye:

• Ana historia ya kisukari kwenye familia.
• Ana uzito mkubwa au unene.
• Hafanyi mazoezi ya kutosha.
• Ana prediabetes.
• Amewahi kupata kisukari wakati wa ujauzito.
• Ana umri mkubwa zaidi, ingawa kisukari cha aina ya pili kinaweza kutokea pia kwa vijana.
• Ana baadhi ya hali za kiafya zinazohusishwa na insulin resistance.

Je, Kisukari Kinaweza Kuzuiwa?

Baadhi ya visa vya kisukari, hasa aina ya kwanza, haviwezi kuzuiwa kwa kubadilisha chakula au kufanya mazoezi.

Hata hivyo, kwa watu walio katika hatari ya kupata kisukari cha aina ya pili, mabadiliko ya maisha yanaweza kusaidia kupunguza hatari.

Mambo muhimu ni:

• Kula mlo wenye uwiano.
• Kuongeza mboga na matunda katika lishe.
• Kupunguza vinywaji vyenye sukari nyingi.
• Kufanya mazoezi mara kwa mara.
• Kudumisha uzito unaofaa.
• Kufuatilia kiwango cha sukari ikiwa umeambiwa uko kwenye hatari.
• Kufanya uchunguzi wa afya inapohitajika.

Kisukari Kinaweza Kusababisha Matatizo Gani?

Kisukari kisipodhibitiwa kwa muda mrefu kinaweza kuongeza hatari ya matatizo mbalimbali, ikiwa ni pamoja na:

• Ugonjwa wa moyo na mishipa ya damu.
• Matatizo ya figo.
• Uharibifu wa mishipa ya fahamu.
• Matatizo ya macho.
• Matatizo ya miguu na vidonda.

Ndiyo maana kugundua kisukari mapema na kukidhibiti ni muhimu.

Jinsi ya Kujua Kama Una Kisukari

Dalili pekee hazitoshi kuthibitisha kwamba mtu ana kisukari.

Vipimo vya damu hutumika kugundua kisukari. Mtaalamu wa afya anaweza kupendekeza kipimo kinachofaa kulingana na hali ya mtu.

Kama una dalili kama kiu nyingi, kukojoa mara kwa mara, kupungua uzito bila sababu au uchovu wa muda mrefu, ni vizuri kwenda kituo cha afya kwa uchunguzi badala ya kujitambua mwenyewe.

Hitimisho

Kisukari ni ugonjwa unaohusisha kiwango cha sukari kwenye damu kuwa juu kuliko kawaida kutokana na matatizo ya utengenezaji au matumizi ya insulini.

Sababu hutofautiana kulingana na aina ya kisukari. Kisukari cha aina ya kwanza huhusishwa na mfumo wa kinga kushambulia seli zinazotengeneza insulini, wakati aina ya pili huhusishwa zaidi na insulin resistance pamoja na sababu za kijeni na kimazingira. Kisukari cha ujauzito hutokea wakati wa ujauzito na pia huhitaji ufuatiliaji wa kitabibu.

Kula sukari nyingi pekee si sababu ya moja kwa moja ya kila aina ya kisukari, lakini ulaji wa vyakula vyenye sukari nyingi unaweza kuchangia mambo yanayoongeza hatari ya aina ya pili.