Jinsi ya Kupata Mwekezaji kutoka China kwa Biashara yako Tanzania

Kama una biashara au una wazo la biashara Tanzania lakini huna mtaji wa kutosha, mojawapo ya njia unazoweza kujaribu ni kutafuta mwekezaji kutoka China.

China ni mshirika mkubwa wa biashara na uwekezaji wa Tanzania. Tanzania Investment Centre (TIC) imekuwa ikiendesha na kushiriki katika majukwaa yanayowaunganisha wafanyabiashara wa Tanzania na wawekezaji kutoka China.

Kwa mfano, China–Tanzania Business Forum iliyofanyika Dar es Salaam iliwaunganisha zaidi ya kampuni 200 za Tanzania, kampuni 40 za China zilizokuwa Tanzania na kampuni 60 kutoka Jinhua, Zhejiang.

Kwa hiyo, kupata mwekezaji wa China kunawezekana, lakini unahitaji wazo zuri, maandalizi mazuri na njia sahihi ya kumfikia mwekezaji.

Mwekezaji wa China anaweza kuwekeza kwenye biashara gani?

Usifikirie kwamba wawekezaji wa China wanaangalia biashara moja tu.

Tanzania imekuwa ikitangaza fursa katika sekta mbalimbali kama:

• Kilimo na usindikaji wa mazao
• Viwanda
• Utalii
• Madini
• Usafirishaji
• Nishati
• Ujenzi
• Real estate
• Uvuvi
• Teknolojia
• Huduma mbalimbali

TIC pia inaorodhesha miradi inayotafuta ubia katika sekta kama kilimo na value chains mbalimbali.

1. Kuwa na wazo la biashara linaloeleweka

Kabla ya kumtafuta mwekezaji, lazima ujue unataka kufanya nini.

Usimwambie mwekezaji:

“Nina biashara nzuri, naomba unipe pesa.”

Badala yake, eleza:

“Nataka kuanzisha kiwanda cha kusindika zao fulani katika eneo fulani Tanzania. Nina eneo, nina utafiti wa soko na nahitaji mtaji wa kiasi fulani ili kununua mashine na kuanza uzalishaji.”

Hii inaonyesha kwamba umefanya maandalizi.

2. Tengeneza business plan

Business plan ni muhimu sana unapomtafuta mwekezaji.

Business plan yako inapaswa kueleza:

• Biashara yako ni nini
• Tatizo unalotatua
• Bidhaa au huduma utakayotoa
• Wateja wako ni akina nani
• Utauza wapi
• Washindani wako ni nani
• Unahitaji mtaji kiasi gani
• Utatumiaje fedha
• Unatarajia kupata mapato kiasi gani
• Mwekezaji atapata faida gani
• Hatari za biashara
• Mpango wa kukuza biashara

TIC yenyewe inaweka business plan miongoni mwa nyaraka zinazohitajika katika mchakato wa usajili wa mradi wa uwekezaji.

3. Jua kiasi cha fedha unachohitaji

Usimtafute mwekezaji bila kujua kiasi cha mtaji unachohitaji.

Mfano:

Gharama ya mashine: Tsh 300 milioni

Jengo: Tsh 150 milioni

Malighafi: Tsh 100 milioni

Usafirishaji: Tsh 50 milioni

Mtaji wa uendeshaji: Tsh 100 milioni

Jumla: Tsh 700 milioni

Hapo unaweza kumwambia mwekezaji wazi:

“Mradi unahitaji Tsh 700 milioni. Mimi nitaweka Tsh 100 milioni na natafuta partner atakayechangia Tsh 600 milioni.”

Hii ni bora kuliko kusema tu unahitaji “mtaji mkubwa.”

4. Tafuta mwekezaji kupitia TIC

Moja ya njia rasmi unazoweza kutumia ni Tanzania Investment Centre (TIC).

TIC ina jukumu la kukuza uwekezaji Tanzania na kuwezesha wawekezaji wa ndani na wa nje. Pia inaandaa investment forums zinazowakutanisha wawekezaji na wafanyabiashara.

TIC pia imekuwa ikiendesha shughuli maalumu zinazohusisha kampuni kutoka China.

Hii inaweza kuwa njia nzuri zaidi kuliko kumtafuta mtu usiyemjua kupitia mtandao.

5. Tumia Ubalozi wa Tanzania nchini China

Ubalozi wa Tanzania nchini China pia una taarifa kuhusu biashara na fursa za uwekezaji Tanzania.

Kama una project inayotaka mwekezaji wa China, unaweza kutafuta taarifa kuhusu shughuli za biashara na uwekezaji zinazofanywa na ubalozi.

Ubalozi wa Tanzania Beijing unaeleza kuwa TIC ndiyo taasisi kuu ya serikali inayohusika na kukuza na kuwezesha uwekezaji Tanzania.

6. Hudhuria China–Tanzania Business Forums

Hii ni njia nzuri kwa sababu inakupa nafasi ya kukutana na wafanyabiashara ana kwa ana.

TIC imewahi kuandaa China–Tanzania Business Forum iliyowaleta pamoja wafanyabiashara na kampuni kutoka nchi zote mbili.

Katika mikutano kama hii unaweza:

• Kutambulisha biashara yako
• Kukutana na kampuni za China
• Kutoa business proposal
• Kujenga network
• Kupata potential partners
• Kujadiliana kuhusu joint venture

TIC inaeleza kwamba investment forums hutoa jukwaa ambalo wawekezaji wa ndani na wa nje wanaweza kukutana na kujadili ushirikiano wa kibiashara.

7. Tafuta joint venture badala ya kuomba pesa tu

Njia nzuri ya kumvutia mwekezaji ni kumpa nafasi ya kuwa partner wa biashara.

Mfano unaweza kuwa na:

Wewe: eneo + ujuzi wa soko la Tanzania + wafanyakazi + mtandao wa wateja

Mwekezaji wa China: mtaji + teknolojia + mashine + uzoefu wa uzalishaji

Mnaanzisha kampuni au mradi kwa makubaliano yanayoeleweka.

Hii inaweza kuwa na mvuto zaidi kuliko kumwambia mwekezaji akupe pesa bila mpango wa namna atakavyopata faida.

8. Tafuta kampuni za China zinazofanya biashara kwenye sekta yako

Kama una biashara ya kilimo, tafuta kampuni za China zinazohusika na:

Agriculture + Tanzania

Kama una kiwanda:

Chinese manufacturing companies + Tanzania

Kama una biashara ya utalii:

Chinese tourism investors + Tanzania

Lengo ni kupata kampuni ambayo tayari ina interest katika sekta yako.

9. Tumia LinkedIn kwa kutafuta investors

LinkedIn inaweza kukusaidia kutafuta watu wanaohusika na uwekezaji na biashara.

Unaweza kutafuta maneno kama:

• China investor Tanzania
• Chinese investor Africa
• China Tanzania business
• Chinese manufacturing Tanzania
• China Africa investment
• Chinese company Tanzania

Usimtumie mtu ujumbe mrefu sana mwanzoni.

Anza kwa kujitambulisha, eleza biashara yako kwa kifupi na uombe nafasi ya kutuma proposal yako.

10. Tengeneza proposal fupi ya kumtumia mwekezaji

Proposal yako ya kwanza isiwe na kurasa 100.

Anza na document fupi yenye:

Jina la biashara

Biashara inafanya nini

Ipo wapi Tanzania

Tatizo linalotatuliwa

Soko lipo wapi

Mtaji unaohitajika

Kiasi unachowekeza wewe

Kiasi unachotafuta kutoka kwa investor

Mwekezaji atafaidikaje

Mawasiliano yako

Baada ya mwekezaji kuonyesha interest, unaweza kumtumia business plan kamili.

11. Usifiche taarifa muhimu

Mwekezaji atataka kujua biashara ina hatari gani.

Usimwambie:

“Biashara hii haina hasara.”

Hakuna biashara ambayo haina risk.

Badala yake, eleza hatari na namna utakavyokabiliana nazo.

Hii inaweza kuongeza uaminifu wa proposal yako.

12. Hakikisha biashara yako iko kisheria

Kabla ya kutafuta mwekezaji mkubwa, hakikisha biashara yako ina nyaraka muhimu kulingana na aina ya biashara.

Hizi zinaweza kujumuisha:

• Usajili wa kampuni
• Business licence
• TIN
• Nyaraka za eneo
• Vibali vya sekta husika
• Business plan
• Taarifa za fedha
• Nyaraka nyingine zinazohitajika

Mahitaji hutegemea aina na ukubwa wa mradi.

13. Kuwa makini na matapeli

Hili ni jambo muhimu sana.

Mtu akikutumia ujumbe akisema:

“Mimi ni investor kutoka China, nitakupa USD 1 million, lakini kwanza nitumie USD 5,000 kwa processing fee.”

Usikimbilie kutuma fedha.

Thibitisha:

• Kampuni yake
• Usajili wa kampuni
• Anwani yake
• Website yake
• Wawakilishi wake
• Mkataba
• Benki inayohusika
• Wanasheria

Usilipe fedha kwa mtu usiyemjua kwa sababu tu amekuahidi uwekezaji mkubwa.

14. Mwekezaji wa China anatafuta nini?

Kwa kawaida mwekezaji anataka kuona kwamba kuna fursa ya kupata return kwenye fedha yake.

Kwa hiyo jiulize:

Kwa nini investor achague biashara yangu?

Jibu linaweza kuwa:

• Kuna soko kubwa
• Bidhaa ina mahitaji
• Tanzania ni eneo zuri la uzalishaji
• Kuna malighafi
• Kuna nafasi ya kuuza ndani na nje ya Tanzania
• Una ujuzi wa soko
• Una eneo
• Una technology au idea yenye potential

Tanzania imekuwa ikitangaza fursa za uwekezaji katika kilimo, viwanda, madini, utalii, miundombinu na sekta nyingine.

Mfano wa ujumbe wa kumtumia investor

Unaweza kuanza na ujumbe mfupi kama huu:

“Hello, my name is [Jina]. I am a Tanzanian entrepreneur based in Tanzania. I am developing a business project in the [sekta] sector and I am looking for a Chinese business partner/investor. The project requires approximately [kiasi] and has potential in the Tanzanian market. I would be happy to share a brief business proposal if you are interested.”

Baada ya investor kuonyesha interest, ndipo unaweza kutuma proposal na business plan yako.

Je, ni rahisi kupata mwekezaji China?

Si rahisi kila wakati, lakini inawezekana.

Usifikirie kwamba kwa kuwa umeandika proposal moja basi investor atatuma pesa mara moja.

Unaweza kuwasiliana na wawekezaji wengi kabla ya kupata partner mmoja anayevutiwa na mradi wako.

Jambo muhimu ni kuwa na project inayoweza kueleweka, takwimu zinazoweza kuthibitishwa, nyaraka sahihi na mpango wa namna investor atakavyopata faida.

Hitimisho

Kupata mwekezaji kutoka China kwa biashara yako Tanzania kunawezekana, lakini unahitaji kujiandaa vizuri.

Anza kwa kutengeneza business idea nzuri, business plan, proposal fupi na bajeti inayoeleweka. Kisha tumia njia rasmi kama TIC, business forums, Ubalozi wa Tanzania nchini China na mitandao ya biashara ili kupata watu wanaoweza kuwa partners.

Usitafute tu mtu wa kukupa pesa. Tafuta mwekezaji anayelingana na biashara yako na ambaye anaweza kuongeza mtaji, teknolojia, uzoefu au soko.

TIC pia ina orodha ya fursa na miradi inayotafuta ubia, hivyo mfanyabiashara anaweza kuanza hapo kutafuta project au fursa zinazofanana na wazo lake.