MASOKO YA SAMAKI TANZANIA: MASOKO MAKUBWA NA BIDHAA ZINAZOPATIKANA
Utangulizi
Tanzania ina rasilimali kubwa za uvuvi kutokana na kuwa na Bahari ya Hindi pamoja na maziwa makubwa kama Victoria, Tanganyika na Nyasa. Kutokana na rasilimali hizi, biashara ya samaki imekuwa muhimu kwa wafanyabiashara, wavuvi na wananchi wanaotegemea samaki kama chakula na chanzo cha kipato.
Nchini Tanzania kuna masoko mbalimbali ya samaki yanayopokea samaki kutoka baharini, maziwa na maeneo ya uvuvi. Miongoni mwa masoko yanayotajwa kama masoko mawili ya kisasa na ya kimataifa ni Ferry/Magogoni Fish Market jijini Dar es Salaam na Kirumba Fish Market jijini Mwanza. (Mifugo Uvuvi)
1. Soko la Samaki Ferry/Magogoni – Dar es Salaam
Ferry/Magogoni Fish Market ni moja ya masoko muhimu ya samaki nchini Tanzania. Linapatikana Dar es Salaam katika eneo la Magogoni/Ferry.
Soko hili linapokea samaki kutoka maeneo mbalimbali ya pwani na huwafikia wafanyabiashara wanaouza samaki kwa jumla na rejareja.
Katika soko hili kuna aina mbalimbali za samaki na mazao ya baharini, kutegemea msimu. Taarifa ya Dar es Salaam Investment Guide inataja samaki kama jodari, nguru, changu, chewa, kibua, mzia/msusa, dagaa, papa na taa, pamoja na mazao ya baharini kama pweza, kamba na kaa. (dsm.go.tz)
Biashara katika Soko la Ferry
Katika soko hili, wavuvi huleta samaki kutoka baharini na wafanyabiashara hununua kwa ajili ya kuuza katika maeneo mbalimbali.
Samaki wanaweza kuuzwa:
- Wakiwa wabichi
- Wakiwa wamehifadhiwa kwenye barafu
- Wakiwa wamekaushwa
- Wakiwa wamechakatwa
Soko hilo pia lina shughuli nyingi za uchambuzi, usafishaji na uuzaji wa samaki.
2. Soko la Samaki Kirumba – Mwanza
Kirumba Fish Market, pia likijulikana kama Mwaloni, ni moja ya masoko muhimu sana ya samaki katika eneo la Ziwa Victoria.
Soko hili lilijengwa mwaka 2005 na limekuwa kituo muhimu cha biashara ya dagaa na samaki wa Ziwa Victoria. Samaki huletwa kutoka maeneo mbalimbali ya kutua samaki ndani na karibu na Mwanza, pamoja na maeneo ya Geita, Kagera na Mara. (University of Dar es Salaam)
Samaki wanaopatikana Kirumba
Miongoni mwa bidhaa muhimu zinazohusishwa na soko hili ni:
- Dagaa
- Sangara wa Ziwa Victoria
- Sato
- Samaki wengine wa maji baridi
Samaki na dagaa wanaweza kuuzwa wakiwa wabichi au baada ya kuchakatwa kwa njia kama kukausha na kuweka chumvi. (University of Dar es Salaam)
3. Soko la Samaki Kasenda – Chato
Kasenda Fish Market ni moja ya masoko yaliyotajwa katika mpango wa maendeleo ya sekta ya uvuvi nchini Tanzania kuwa yanafanyiwa maboresho.
Soko hili lipo katika eneo la Chato na linahudumia biashara ya samaki kutoka maeneo yanayozunguka Ziwa Victoria. (Mifugo Uvuvi)
4. Soko la Samaki Nyakaliro – Sengerema
Nyakaliro Fish Market lilitajwa pia miongoni mwa masoko yaliyokuwa yakiboreshwa katika mpango wa sekta ya uvuvi.
Soko hili linahusiana na biashara ya samaki katika eneo la Ziwa Victoria, ambako uvuvi ni shughuli muhimu kwa jamii nyingi.
Kwa ujumla, eneo la Mwanza na maeneo yanayozunguka Ziwa Victoria yana nafasi kubwa katika biashara ya samaki nchini.
5. Soko la Samaki Kasanga – Kalambo
Kasanga Fish Market lipo Kalambo katika Mkoa wa Rukwa, karibu na Ziwa Tanganyika.
Soko hili pia limetajwa katika mpango wa sekta ya uvuvi miongoni mwa masoko yaliyokuwa yakiboreshwa. (Mifugo Uvuvi)
Ziwa Tanganyika lina aina mbalimbali za samaki na shughuli za uvuvi ni muhimu kwa jamii zinazozunguka ziwa.
Samaki gani wanauzwa Tanzania?
Tanzania ina aina nyingi za samaki kutokana na tofauti ya maeneo ya uvuvi.
Samaki wa baharini
Baadhi yao ni:
- Jodari
- Nguru
- Changu
- Chewa
- Kibua
- Pono
- Mzia
- Dagaa
- Papa
- Taa
Pia kuna mazao mengine ya baharini kama:
- Pweza
- Kamba
- Kaa
- Lobster
Aina zinazopatikana katika soko hutegemea eneo na msimu. (dsm.go.tz)
Samaki wa maji baridi
Katika maeneo ya maziwa, wafanyabiashara wanaweza kupata samaki kama:
- Sangara
- Sato
- Dagaa
- Samaki wengine wa maji baridi
Kwa nini masoko ya samaki ni muhimu Tanzania?
1. Yanatoa ajira
Masoko ya samaki yanahusisha wavuvi, wachuuzi, wafanyabiashara wa jumla, wauzaji wa rejareja, wasafirishaji na watu wanaochakata samaki.
2. Yanasaidia biashara
Samaki wanaovuliwa katika maeneo mbalimbali husafirishwa kwenda kwenye masoko ambako hununuliwa na wafanyabiashara.
3. Yanatoa chakula
Samaki ni chanzo muhimu cha chakula na protini kwa watu wengi nchini.
4. Yanazalisha kipato
Watu wanaweza kupata kipato kupitia uvuvi, biashara ya samaki, ukaushaji, usafirishaji na uchakataji wa mazao ya uvuvi.
Picha za biashara ya samaki Tanzania
Hapa chini ni picha zinazoonyesha shughuli za biashara ya samaki katika maeneo mbalimbali Tanzania.
Changamoto zinazokabili masoko ya samaki
Licha ya umuhimu wake, biashara ya samaki inakabiliwa na changamoto mbalimbali.
Moja ya changamoto ni uhifadhi wa samaki. Samaki wabichi wanahitaji kuhifadhiwa vizuri ili wasiharibike kabla hawajafika kwa mlaji.
Mpango wa Taifa wa Sekta ya Uvuvi unaonyesha kuwa Tanzania bado ina changamoto katika upatikanaji wa miundombinu ya cold chain, ikiwemo cold rooms na vifaa vya kutengeneza barafu. (Mifugo Uvuvi)
Changamoto nyingine zinaweza kuwa:
- Usafirishaji
- Uhifadhi wa samaki
- Ukosefu wa barafu ya kutosha
- Miundombinu ya masoko
- Mabadiliko ya upatikanaji wa samaki kulingana na msimu
Fursa za biashara katika masoko ya samaki
Mtu anayependa kuingia kwenye biashara ya samaki anaweza kuchagua maeneo mbalimbali ya biashara.
Anaweza kufanya:
Biashara ya samaki wabichi: Kununua samaki kutoka kwa wavuvi na kuwauza kwa walaji au wafanyabiashara wengine.
Biashara ya dagaa: Dagaa wanaweza kukaushwa na kusafirishwa kwenda maeneo mbalimbali.
Usafirishaji: Wafanyabiashara wanaweza kutoa huduma ya kusafirisha samaki kutoka maeneo ya uvuvi kwenda masokoni.
Uchakataji: Samaki wanaweza kusafishwa, kukaushwa, kutiwa chumvi au kuhifadhiwa kwa njia nyingine zinazofaa.
Hitimisho
Masoko ya samaki yana nafasi kubwa katika uchumi na maisha ya Watanzania. Kutoka Ferry/Magogoni Dar es Salaam hadi Kirumba Mwanza, masoko haya yanaunganisha wavuvi na wafanyabiashara pamoja na watumiaji wa mwisho.
Ferry/Magogoni na Kirumba yametajwa katika mpango wa sekta ya uvuvi kama masoko mawili ya kisasa na ya kimataifa ya samaki nchini Tanzania, huku Kasenda, Nyakaliro na Kasanga zikiwa miongoni mwa masoko yaliyotajwa kwa maboresho. (Mifugo Uvuvi)
Kwa kuimarisha miundombinu, uhifadhi na usafirishaji wa samaki, biashara hii inaweza kuendelea kutoa ajira na kuongeza kipato kwa watu wengi zaidi.
Tuachie Maoni Yako