Mwigulu Lameck Nchemba Madelu (alizaliwa Januari 7, 1975) ni mtaalamu wa uchumi na mwanasiasa wa Chama Cha Mapinduzi (CCM) ambaye kwa sasa anahudumu kama Waziri Mkuu wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania.
Yeye ni Mbunge wa Jimbo la Iramba Magharibi tangu mwaka 2010 na amewahi kushika nyadhifa muhimu za serikali, ikiwa ni pamoja na Waziri wa Fedha na Mipango, Waziri wa Mambo ya Ndani ya Nchi, na Waziri wa Katiba na Sheria.
Maisha ya Utoto na Malezi
Mwigulu Nchemba alizaliwa katika kijiji cha Makunda, Wilaya ya Iramba, Mkoa wa Singida. Alikulia katika mazingira ya kijijini yenye umaskini wa kawaida, ambapo familia nyingi zilitegemea kilimo na ufugaji. Kama watoto wengine wa wakati huo, alishiriki shughuli za kila siku kama kuchunga ng’ombe.
Kulingana na hadithi za maisha yake, alipenda sana masomo lakini mazingira ya nyumbani na jamii yake hayakuyapa kipaumbele elimu. Akiwa darasa la tano, alisimamisha masomo kwa muda na kurudi kuchunga ng’ombe kwa karibu miaka miwili. Baba yake alishauriwa kuwa elimu ndiyo urithi bora, na hivyo akamrudisha shuleni. Hii ilikuwa hatua muhimu katika maisha yake.
Safari ya Elimu
Safari yake ya elimu ilianza katika Shule ya Msingi Makunda. Baadaye aliendelea na elimu ya sekondari katika Shule ya Sekondari Ilboru (Arusha) na kumaliza A-Level katika Shule ya Sekondari Mazengo (Dodoma) mwaka 2000.
Mwaka 2001 aliingia Chuo Kikuu cha Dar es Salaam ambapo alihitimu:
- Shahada ya Kwanza ya Uchumi (Bachelor of Economics) mwaka 2004.
- Shahada ya Uzamili ya Uchumi (Master of Economics) mwaka 2006.
- Shahada ya Uzamivu (PhD) katika Uchumi mwaka 2018 (alianza 2012).
Alipata mafunzo mafupi pia katika Uongozi Institute mwaka 2002. Elimu yake imekuwa msingi mkubwa wa kazi yake katika uchumi na uongozi wa umma.
Kazi Kabla ya Siasa
Kabla ya kuingia siasa za uchaguzi, Mwigulu Nchemba alifanya kazi kama Mchumi katika Benki Kuu ya Tanzania (Bank of Tanzania – BoT) kuanzia mwaka 2006 hadi 2010. Hapa alipata uzoefu mkubwa katika masuala ya fedha, uchumi na mipango ya taifa. Uzoefu huu ulimsaidia sana baadaye katika nyadhifa za serikali.
Kuingia Siasa na Kazi za Serikali
Mwaka 2010, Mwigulu Nchemba alichaguliwa kuwa Mbunge wa Iramba Magharibi kupitia CCM na amekuwa akirudiwa tena katika chaguzi zilizofuata (2015, 2020 na zaidi).
Nyadhifa muhimu alizowahi kushika:
- Naibu Waziri wa Fedha na Mipango ya Uchumi (wakati wa Rais Jakaya Kikwete) – alipata sifa ya kupambana na wafanyakazi hewa na matumizi mabaya ya fedha za umma, na wakati mwingine aliitwa “Sokoine II”.
- Waziri wa Kilimo, Mifugo na Uvuvi (baada ya uchaguzi 2015 chini ya Rais John Magufuli).
- Waziri wa Mambo ya Ndani ya Nchi (2016–2018).
- Waziri wa Katiba na Sheria (Mei 2020).
- Waziri wa Fedha na Mipango (tangu Machi 31, 2021, alipoteuliwa na Rais Samia Suluhu Hassan akichukua nafasi ya Philip Mpango aliyekuwa Makamu wa Rais).
- Waziri Mkuu wa Tanzania (aliteuliwa Novemba 2025 na Rais Samia Suluhu Hassan baada ya uchaguzi mkuu wa Oktoba 2025, na akapata ridhaa ya Bunge). Anachukua nafasi iliyokuwa ikishikiliwa na Kassim Majaliwa kwa miaka mingi.
Katika nyadhifa hizi, amehusika na masuala ya uchumi, sheria, usalama wa ndani na maendeleo ya kilimo. Wakati wa ugonjwa wa COVID-19 na changamoto za kiuchumi, alikuwa mstari wa mbele katika kupanga sera za fedha.
Maisha ya Kibinafsi
Mwigulu Nchemba anaishi maisha ya chini na anajulikana kwa kuwa na imani ya kidini. Yeye ni mume wa Neema Ngure (anayejulikana pia kama Neema Mwigulu Nchemba au Pastor Neema), na wana watoto. Familia yao inaonekana kuwa na uhusiano mkubwa na shughuli za kiroho na jamii.
Yeye ni mfano wa “mjengo man” – mtu aliyetoka katika umaskini wa kijijini na kupanda ngazi kupitia bidii, elimu na uaminifu katika kazi.
Mchango na Sifa
Mwigulu Nchemba anajulikana kwa umahiri wake katika uchumi, uwezo wa kuchambua masuala kwa kina na uamuzi mkali. Safari yake inaonyesha kuwa elimu na bidii vinaweza kumwinua mtu kutoka kijijini hadi cheo cha pili kwa nguvu serikalini.
Hata hivyo, kama viongozi wengine, wakati mwingine amekabiliwa na changamoto na ukosoaji katika nyadhifa alizozishika, hasa wakati wa wizara ya Mambo ya Ndani.
Kufikia Machi 2026, anahudumu kama Waziri Mkuu na anaendelea kuwa mshiriki muhimu katika serikali ya Rais Samia Suluhu Hassan, akilenga kuimarisha uchumi, utawala bora na maendeleo ya wananchi.
Historia ya Mwigulu Nchemba ni hamasa kwa vijana wengi wa Tanzania kwamba asili haikuzuii kufikia ndoto kubwa iwapo utajitahidi na kunufaika na fursa za elimu.
Soma Zaidi: